Blog: overprikkeling

22 december 2020

“Op school is mijn kind heel lief, maar eenmaal thuis kan hij/zij enorm opstandig kan zijn”

“Mijn kind is boos, vaak om niets”

We zien het in onze praktijk steeds vaker, overprikkelde kinderen. Voor ons als volwassenen valt het al niet altijd mee om enigszins ontspannen door het leven te gaan. Dit lijkt ook steeds meer te gelden voor onze kinderen. Onze veeleisende en snelle maatschappij speelt hierin een rol. Hierin staan ook kinderen steeds meer bloot aan enorm veel prikkels.

Wat is overprikkeling nu precies?
Overprikkeling, het woord zegt het al, is een overdosis aan prikkels. Er kan sprake zijn van externe prikkels, dus informatie van buitenaf, bijvoorbeeld geluid, licht, geuren, kleuren, temperatuur, kleding, wind, aanrakingen etc. Of interne prikkels die van binnen uit het lichaam komen, bijvoorbeeld je niet lekker voelen, onrust ervaren, honger hebben, jeuk hebben, moe zijn etc. Via de zintuigen komen ze binnen en de hersenen moeten al deze prikkels verwerken. Ons brein kan gelukkig ontzettend veel en normaal gesproken kan een gezond brein prikkels filteren. In dit geval worden alleen de belangrijke prikkels doorgegeven en hier word je je bewust van. De andere prikkels worden automatisch verwerkt, deze merk je niet op. Sommige kinderen krijgen meer prikkels binnen dan de hersenen kunnen verwerken, doordat de ‘filter’ in de hersenen niet goed werkt. Je ervaart dan veel meer prikkels dan normaal en al deze prikkels vragen om aandacht. Dan spreek je van overprikkeling en dit uit zich in klachten zoals vermoeidheid, emotionele klachten of gedragsproblemen.
Overprikkeling komt vaak voor in combinatie met autisme en/of ADHD, maar het kan ook op zichzelf staan. Kinderen die erg gevoelig zijn, kunnen snel overprikkeld raken. Deze kinderen zijn vaak gevoelig voor zintuiglijke prikkels en het brein kan alle informatie die binnenkomt via de zintuigen (zien, voelen, horen, houding, ruiken en proeven) niet meer goed aan elkaar verbinden. Het brein raakt dan overbelast door alle interne en externe sensorische prikkels. Er is ook vaak sprake van problemen in de sensorische informatieverwerking.

Hoe kan ik overprikkeling herkennen?
Het kan helpen om je kind een tijdje te observeren om erachter komen welke signalen duiden op overprikkeling. Het kan daarbij handig zijn om deze observaties op te schrijven.
De signalen van overprikkeling kunnen erg verschillen. Sommige kinderen gaan zichzelf overschreeuwen. Ze worden druk, rusteloos, worden vlug boos, gaan snel huilen en kunnen zich niet goed concentreren. Er zijn echter ook kinderen die zich terugtrekken. Deze kinderen worden stil, willen met rust gelaten worden, zijn onbereikbaar, worden prikkelbaar of neerslachtig. Veel kinderen krijgen ook lichamelijke klachten zoals het koud hebben, rillerig zijn, buikpijn of buikloop, weinig eetlust hebben, vermoeidheid of rode oren.

Hoe kan ik mijn kind helpen?
Wanneer je aan bepaalde signalen merkt dat je kind overprikkeld is geraakt, is het altijd goed om je kind rust en tijd te geven zodat het zenuwstelsel het teveel aan prikkels kan verwerken. Jij kent je kind vaak het best en weet waarschijnlijk door welke activiteiten het ontspant (denk aan kleuren, bouwen, puzzelen).

Om toch enkele adviezen te geven:

  • Geef je kind in elk geval 20 minuten rust in een prikkelarme omgeving (dus weinig geluid, zacht licht, prettige ruimte). Sommige kinderen vinden het heerlijk om even alleen te zijn, andere kinderen echter niet. Je kunt ook bij je kind blijven en bijvoorbeeld even samen een boekje lezen.
  • Probeer eens uit welke sensorische materialen je kind fijn vindt om mee tot rust te komen. Misschien vindt je kind het fijn om een verzwaringsdeken om zich heen te hebben, om een zacht knuffeltje of balletje in de handen te hebben, om iets in zijn of haar mond te hebben (bijtketting) of om bijvoorbeeld met zand of een bak met rijstkorrels te spelen.
  • Water werkt vaak ontspannend, bijvoorbeeld een bad of gewoon met water spelen. Of maak bijvoorbeeld een wandeling langs een meertje. Laat je kind tevens voldoende water drinken.
  • Probeer veel buiten te spelen of breng tijd door in de natuur.
  • Pas op met televisie kijken of gamen, met name in de avond. Het lijkt soms alsof kinderen hiervan tot rust komen, omdat ze zich in deze situatie goed op een ding kunnen richten en gefocust/rustig zijn. Maar televisie of games zijn ook prikkelend voor de hersenen en kinderen worden hierna vaak alleen nog maar drukker.

Prikkelverwerkingsproblemen zullen met een paar adviezen nooit helemaal weggaan. Maar wanneer je de symptomen van een dreigende overprikkeling leert herkennen, kan je kind er met de juiste begeleiding en benadering wel mee leren omgaan. Er is vaak sprake van een bepaalde mix van overgevoeligheid of ondergevoeligheid voor bepaalde prikkels. Door middel van een psychologisch onderzoek kan hier meer duidelijkheid over gegeven worden, waardoor er een gerichte begeleiding kan worden ingezet en concrete ondersteuning kan worden gegeven.

Wat kan KluppluZ voor je betekenen?
Met ons team van orthopedagogen en (GZ) psychologen kijken we heel breed naar het kind. We kijken eerst waardoor er sprake is van overprikkeling en naar het gedrag wat hier mogelijk door wordt veroorzaakt. Dit doen we door middel van een psychologisch onderzoek (in veel gevallen wordt dit door de gemeente vergoed). We doen dit om een goed beeld te krijgen van de problematiek, zodat we gerichte adviezen en hulp kunnen bieden. Het doel is niet om een sticker te plakken of een diagnose te geven. Wanneer het echter duidelijk wordt dat we wel een diagnose (zoals bijvoorbeeld ADHD of autisme) kunnen stellen en dit een duidelijke verklaring biedt voor de problemen, kunnen wij dit (in overleg met jou) vaststellen zodat er gerichte hulp en begeleiding ingezet kan worden. Wanneer we het kind goed in beeld hebben, kunnen wij bij KluppluZ begeleiding/behandeling bieden die past bij het kind, de gezinssituatie of schoolsituatie. We doen dit altijd op maat en in nauwe samenwerking met ouders, school en kind.

Wil je meer informatie? Bijvoorbeeld wat je van ons kunt verwachten, welke stappen genomen worden of wie de kosten betaalt. Kijk dan eens op www.kluppluz.nl/ouders. Je kunt natuurlijk ook contact met ons opnemen. Bel ons op 040 - 294 89 39 of stuur een e-mail naar info@kluppluz.nl.

Blog: overprikkeling